Đề tài: CHÍNH SÁCH KHẮC PHỤC HẬU QUẢ LŨ LỤT CHO HỘ NÔNG DÂN SẢN XUẤT QUY MÔ NHỎ TẠI HÀ TĨNH SAU TRẬN LŨ KÉP 2010

Đề tài: CHÍNH SÁCH KHẮC PHỤC HẬU QUẢ LŨ LỤT CHO HỘ NÔNG DÂN SẢN XUẤT QUY MÔ NHỎ TẠI HÀ TĨNH SAU TRẬN LŨ KÉP 2010

Lượt xem: 64,928Lượt tải: 2Số trang: 75

Mô tả tài liệu

Khung pháp lý của nhà nước về chính sách hỗ trợ khắc phục thiệt hại về thiên tai tương đối toàn diện. Nhà nước có chính sách quy định cụ thể các đối tượng chịu thiệt hại được hỗ trợ, các biện pháp và mức độ hỗ trợ, hỗ trợ dân sinh, hỗ trợ khôi phục sản xuất và vận động cứu trợ nạn nhân bị thiên tai. Cách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai mang tính từ “trên xuống”, rõ ràng, theo cách này chính quyền đã ứng phó nhanh chóng và kịp thời, hạn chế tổn thất tối đa về người...

Tóm tắt nội dung

CHÍNH SÁCH KHẮC PHỤC HẬU QUẢ LŨ LỤT CHO HỘ NÔNG DÂN SẢN XUẤT QUY MÔ NHỎTẠI HÀ TĨNH SAU TRẬN LŨ KÉP 2010Được thực hiện bởi: Lê Viết Thái Tạ Minh Minh ThảoViện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế TW Hà Nội 6/ 2011 Nhà nước có chính sách quy định cụ thể các đối tượng chịu thiệt hại được hỗ trợ, các biện pháp và mức độ hỗ trợ, hỗ trợ dân sinh, hỗ trợ khôi phục sản xuất và vận động cứu trợ nạn nhân bị thiên tai. Cách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai mang tính từ “trên xuống”, rõ ràng, theo cách này chính quyền đã ứng phó nhanh chóng và kịp thời, hạn chế tổn thất tối đa về người và tài sản, nhất là không để nạn đói xảy ra sau thiên tai. Đối với phục hồi trong dài hạn, cụ thể là hỗ trợ cho khôi phục sản xuất vùng bị thiên tai, Hà Tĩnh được ngân sách trung ương hỗ trợ 70% kinh phí bị thiệt hại do thiên ra, trong trường hợp ngân sách địa phương chi hỗ trợ cho nông dân vùng bị thiệt hại vượt quá 50% nguồn dự phòng ngân sách địa phương thì được ngân sách trung ương hỗ trợ bổ sung kinh phí để địa phương có đủ nguồn lực thực số đối tượng bị thiệt hại trong diện được hỗ trợ nhưng UBND tỉnh Hà Tĩnh chưa có biện pháp hỗ trợ, đó là: (i) Hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ chăn nuôi dưới 10 con lợn nái, hoặc 100 con lợn thịt, hoặc 300 gia cầm đẻ trứng hoặc 500 con gia cầm nuôi lấy sát số liệu về thiên tai tại Hà Tĩnh giai đoạn 2006-2008 từ dữ liệu VHLSS 2008 và hỗ trợ từ chính quyền trung ương và địa phương sau lũ lụt 2010 cho thấy chi phí tái thiết chủ yếu đặt lên vai của nhà quy định thì các tỉnh phải chủ động tự cân đối các khoản chi cho hỗ trợ khắc phục bão lũ, chỉ trong trường hợp quá khó khăn thì ngân sách trung ương mới hỗ trợ. 5 loại thiệt hại có tỷ lệ gia đình chịu ảnh hưởng nhiều nhất là thiệt hại về hoa mầu (75.9%), bị thiệt hại về lúa (64,5%), thiệt hại về chăn nuôi lợn và gia cầm của các hộ quy mô nhỏ lẻ (37,5%), thiệt hại về chăn nuôi lợn của hộ quy mô nhỏ lẻ (29,8%) và thiệt hại về nhà chính không có biện pháp thỏa đáng hỗ trợ cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ sẽ dẫn đến việc họ gặp rất nhiều khó khăn trong phục hồi sản xuất và như vậy sẽ dẫn đến nguy cơ đói các chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai của nhà nước, cùng với hỗ trợ của các tổ chức khác và nỗ lực khôi phục sản xuất của bản thân các hộ, thu nhập trung bình đã dần phục hồi, tuy vậy 3 tháng gần đây, thu nhập trung bình tháng mới đạt 1,4 triệu đồng Các loại hỗ trợ theo quy định của UBND tỉnh Hà Tĩnh​[4]​ cho đến thời điểm hiện tại chủ yếu có ý nghĩa về mặt dân sinh, còn hỗ trợ cho khôi phục sản xuất trong dài hạn còn chưa thỏa sát các hộ gia đình, thì các loại hỗ trợ chủ yếu là có ý nghĩa về mặt dân sinh (chiếm 74% số hộ trả lời), còn chỉ có 30.8% trả lời là có ý nghĩa khôi phục sản vấn các cán bộ huyện/xã cho thấy có 64/152 ý kiến cho là hỗ trợ chưa thỏa đáng, cần hỗ trợ về vay vốn để người dân khôi phục sản xuất, và có đến 88/152 ý kiến cho rằng (i) thiệt hại là quá lớn khó mà thỏa đáng được, (ii) từ trước đến nay mức hỗ trợ đã thực hiện là thỏa đáng nhất (iii) thỏa đáng về hỗ trợ cứu đói. Tất cả các hộ gia đình đều biết đến biện pháp hỗ trợ của chính quyền, tuy nhiên chỉ có hộ thiệt hại được bình xét của thôn/xóm theo quy định và trong diện được hưởng mới được hưởng hỗ trợ. Diện tích cây trồng tại các hộ được điều tra đã được phục hồi gần tương đương so với trước trận lũ, một phần lớn nhờ vào biện pháp hỗ trợ của nhà nước. Các khó khăn khôi phục chăn nuôi đó là (i) lợn/gia cầm của các hộ quy mô nhỏ không được hỗ trợ, (ii) khó tiếp cận vay vốn với lãi suất ưu đãi nếu không thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo. Để đánh giá hiệu quả chính sách của nhà nước, nhóm nghiên cứu đã đề nghị hộ gia đình cho điểm chính sách cứu trợ và chính sách phục hồi theo thang điểm 5 với 1 không hiệu quả và 5 là rất hiệu quyền huyện/xã đã thực hiện tốt các biện pháp hỗ trợ khắc phục hậu quả theo chính sách của chính quyền cơ đói nghèo cao của các hộ sản xuất quy mô nhỏ lẻ không được tiếp cận với nguồn hỗ trợ được chính quyền cấp huyện/xã thừa nhận, nhưng chính quyền huyện/xã chưa có các biện pháp gì để hỗ trợ các hộ này cho dù các hộ này chiếm trên 90% các hộ trong khôi phục sản xuất cần có thời gian nhưng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần sớm ban hành chính sách và hướng dẫn việc thực thi các biện pháp hỗ trợ sản xuất sau thiên tai.  Cơ quan Mặt trận tổ quốc, Hội chữ thập đỏ, Quỹ Hỗ trợ thiên tai miền Trung cần quan tâm vận động nguồn lực và có biện pháp cho hỗ trợ phục hồi sản xuất mạnh mẽ hơn nữa. Để kiến thiết cần phải xây dựng chính sách mang tính “từ dưới lên” và có sự tham gia của cộng đồng, đó là chính quyền cấp trên cần tham vấn nhu cầu của cấp dưới, chính quyền tham khảo ý kiến của người dân ví dụ với nguồn lực hạn chế cần liệt kế nhu cầu ưu tiên vấn đề gì làm trước, vấn đề gì làm sau, nguồn lực nào thiếu hụt ngân sách nhà nước không đáp ứng được cần vận động từ bên ngoài để đáp ứng được lợi ích của cộng đồng tốt nhất Theo các chuyên gia, quy chế xả lũ của các công trình thủy điện cần được sự tham gia điều hành của chính quyền địa phương để đảm bảo an toàn cho người dân và chủ động ứng phó lũ lụt ở hạ sách của tỉnh cần điều chỉnh để bao phủ cả nhóm đối tượng là các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ. Sự điều chỉnh chính sách này vẫn hoàn toàn phù hợp với các quy định của trung ương, như Quyết định Việc UBND tỉnh chỉ hỗ trợ cho các hộ nông dân có quy mô tập trung trong khi phần lớn (trên 90%) là các hộ nông dân nhỏ không được hưởng hỗ trợ sẽ làm cho cộng đồng hiểu biện pháp này như là một dạng “bảo hộ cho các quyết sách” của UBND tỉnh, đó là tỉnh chỉ khuyến khích phát triển hộ quy mô tập trung. Do vậy, nhóm nghiên cứu kiến nghị UBND tỉnh cần có chiến lược bảo vệ và phát triển diện tích rừng phòng hộ thiết thực và hiệu quả; thực hiện tốt các chính sách của Chính phủ về việc giao đất, giao rừng cho nhân dân sản xuất, chăm sóc, bảo vệ và phát triển; kèm theo đó là vốn đầu tư cho cây giống và công sản nghị UBND huyện nghiên cứu xây dựng mô hình sản xuất phi nông nghiệp phù hợp với đặc thù địa phương, tạo công ăn việc làm cho người dân tránh việc hoàn toàn phụ thuộc vào thu nhập từ nông nghiệp chủ động, để giảm bớt khả năng rủi ro do thiên tai, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống, và phát triển bền vững hơn.  Chính quyền xã cần chủ động nghiên cứu biện pháp thoát nghèo bền vững; nâng cao thu nhập phi nông nghiệp thông qua tìm hiểu các chương trình hỗ trợ phát triển nghề phi nông nghiệp của các tổ chức trong và ngoài nước; Các cán bộ liên quan đến việc thực hiện chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt ở cấp gia đình đánh giá mức độ cải thiện điều kiện sinh hoạt và sản xuất của hộ nếu không có sự hỗ trợ (%) 2 Dự án Cứu trợ và Phục hồi Sinh kế sau Lũ tại tỉnh Hà Tĩnh do Oxfam Hong Kong thực hiện với sự tài trợ của Oxfam Úc, Oxfam Anh, Oxfam Hồng Kông, Oxfam Hà Lan. Mục tiêu của dự án là Giảm thiểu các hậu quả do lũ gây ra đối với 2 huyện bị ảnh hưởng nặng nhất tại tỉnh Hà Tĩnh. Để đạt được mục tiêu đề ra Dự án đã thực hiện 05 hoạt động chính/hợp phần trong thời gian 9 tháng từ tháng 10/2010 đến 7/2011 đó là (i) Hỗ trợ tiền mặt; (ii) Cải thiện nước sạch, vệ sinh, môi trường (iii) Phục hồi sinh kế (iv) Điều phối và vận động chính sách; và (v) Quản lý dự cứu “Chính sách khắc phục hậu quả lũ lụt cho hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại Hà Tĩnh sau trận lũ 2010” là tiểu hoạt động thuộc hoạt động 4/hợp phần 4 của dự án, nghiên cứu nhằm rà soát các chính sách có liên quan đến hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai của nhà nước, đánh giá cơ hội tiếp cận các chính sách hỗ trợ của các đối tượng bị thiệt hại, và trên cơ sở phân tích đưa ra kiến nghị chính sách cho nhà nước và các tổ chức trong và ngoài nước nhằm cải thiện chính sách cho các hộ nông dân sản xuất quy mô cứu này sẽ xem xét việc xây dựng và thực hiện chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai như một quá trình, trong đó, các bên tham gia là cơ quan hoạch định chính sách ở trung ương và địa phương (cấp tỉnh), cơ quan thực hiện và điều phối ở địa phương (cấp huyện, cấp xã và thôn), và tác động của chính sách lên đối tượng bị thiệt hại trong thiên tư số ngày của Bộ Tài chính Quy định về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thuỷ sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch định ngày về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch tư ngày 31/7/2008 hướng dẫn thực hiện Nghị định số về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hoả hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm khảo sát thực địa tại hai huyện Hương Khê và Vũ Quang được thực hiện với 2 bảng hỏi được thiết kế riêng biệt, gồm: (i) Phiếu “Phỏng vấn sâu”, được gửi đến các cán bộ cấp huyện, xã và thôn (ii) Phiếu điều tra được gửi tới các hộ gia đình chịu thiệt hại trong trận lũ của 15 xã bị thiệt hại nặng nhất tại hai điều tra tập trung tìm hiểu về thu nhập của hộ gia đình trước và sau lụt, tình hình hoạt động nông nghiệp trước và sau lụt, thiệt hại do hộ gia đình tự đánh giá, mức hỗ trợ đã nhận được từ nhà nước, nhu cầu hỗ trợ của hộ gia đình, khả năng tiếp cận với các loại hỗ trợ, và tình hình phục hồi sinh kế của hộ. Tuy nhiên, có một số câu hỏi đã được thiết kế riêng, yêu cầu người trả lời đưa ra ý kiến riêng của mình, mục đích là nhằm tìm hiểu về nhu cầu thực sự của hộ trong khôi phục sản xuất sau lũ (xem chi tiết trong Phụ lục 1: Phiếu điều khi đó bộ phiếu Phỏng vấn sâu được thiết kế nhằm thu thập thông tin từ “người cung cấp thông tin chính” là các cán bộ có liên quan đến hoạt động cứu trợ của huyện, xã và thôn. Nội dung tập trung vào các biện pháp hỗ trợ đã được thực hiện ở địa phương, ý kiến về khả năng tiếp cận của hộ sản xuất quy mô nhỏ, các nguồn lực hỗ trợ thiệt hại của địa phương, tính minh bạch trong hoạt động vận động và phân phối hàng cứu trợ, các kết quả đã thu được và các khó khăn còn tồn tại (xem chi tiết trong Phụ lục 2: Phiếu phỏng vấn sâu). Sau cuộc hội thảo nhóm nghiên cứu đề nghị huyện cung cấp báo cáo về văn bản hướng dẫn thực hiện tại huyện, tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ và báo cáo giám sát tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ cho các đối tượng bị thiệt hại do trận lũ 2010. Đã có 15 buổi thảo luận nhóm được tổ chức giữa các cán bộ cấp xã có liên quan đến thực hiện chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, các hộ gia đình đã được khảo sát với nhóm nghiên cứu, mục đích là tìm hiểu tính minh bạch trong thực thi chính sách của cấp chính quyền, và thái độ, lòng tin của người dân bị thiệt hại với chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả của nhà cứu tập trung vào các hộ gia đình sản xuất quy mô nhỏ ở diện hộ nghèo và không nghèo tại 15 xã thuộc 2 huyện Hương Khê và Vũ Quang. Về phỏng vấn sâu, các cán bộ được gửi phiếu phỏng vấn là những người tham gia trực tiếp vào quá trình hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt tại 15 xã. Một danh sách và địa chỉ các cán bộ có liên quan đến hoạt động hỗ trợ khắc phục hậu quả mưa lũ 2010 được lựa chọn phỏng vấn dựa trên ý kiến tham khảo các cán bộ cơ sở. Các cán bộ liên quan đến việc thực hiện chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt ở cấp soát các chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt ở trung ương và cấp tỉnh, tìm hiểu sâu về đối tượng, loại hỗ trợ, mức hỗ trợ làm cơ sở để thiết kế Phiếu điều tra và Phiếu phỏng vấn phần giới thiệu trên đây, chương I tiếp sau đây sẽ trình bày nội dung ra soát chính sách của trung ương về hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, Chương II phân tích kết quả thực nghiệm, Chương III sẽ nêu rõ các kết luận của nhóm nghiên cứu và đề xuất các giải pháp. Như chúng ta đã biết chính phủ Việt Nam đã có rất nhiều chính sách để giảm thiểu thiệt hại đối với những vùng miền chịu ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ hàng năm và hỗ trợ người dân phục hồi sinh kế sau thiên tai. Các nhóm đối tượng bị thiệt hại do thiên tai gây ra được nhà nước hỗ trợ được quy định trong Nghị định ngày 13/4/2007 về chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã giúp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước hỗ trợ trực tiếp cho địa phương hoặc thông qua Chính phủ, các đoàn thể xã hợp các nguồn kinh phí trên không đủ để thực hiện cứu trợ đột xuất thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương báo cáo Bộ LĐTB&XH và Bộ Tài chính để tổng hợp đề xuất trình TTg xem xét, quyết định hỗ trợ từ nguồn ngân sách trung ương. 3. Đối với người gặp rủi ro ngoài vùng cư trú bị chết, gia đình không biết để mai táng, được UBND cấp xã, bệnh viện, cơ quan, đơn vị tổ chức mai tác thì các cơ quan, đơn vị đứng ra mai táng được hỗ trợ kinh phí mai táng thấp nhất bằng 3.000.000 đ Theo đó, các đối tượng bị thiệt hại phương tiện sản xuất không được quy định về mức hỗ trợ tại Nghị định và Nghị định sửa đổi bổ sung Nghị định thường, Chính phủ xuất không thu tiền lương thực từ nguồn dự trữ quốc gia cho các địa phương chịu thiệt hại để hỗ trợ cứu đói cho dân; hỗ trợ tiền từ ngân sách Trung ương cho các địa phương để hỗ trợ dân sinh như trợ cấp xã hội, mua giống và thuốc thú y, hỗ trợ sách giáo khoa, vở học sinh và thiết bị trường học, thuốc trị bệnh, dụng cụ y tế cơ sở, hỗ trợ nước sạch và vệ sinh môi trường, trùng tu di tích văn hóa; bổ sung ngân sách để sửa chữa, khôi phục cơ sở hạ tầng: bệnh viện, trạm y tế, trường học, các công trình giao thông, thủy lợi và các công trình phúc lợi khác. Để phục hồi sản xuất sau thiên tai, Chính phủ ban hành các biện hỗ trợ cây trồng vật nuôi chịu thiệt hại do thiên tai theo Quyết định số ngày 15/2/2010 về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thuỷ sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch định nêu rõ, Ngân sách nhà nước trung ương sẽ hỗ trợ 80% kinh phí cho các tỉnh miền núi, Tây Nguyên để hỗ trợ cho người bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh; TP Hà Nội và TPHCM chủ động sử dụng dự phòng ngân sách địa phương để thực hiện; các tỉnh, thành còn lại được hỗ trợ 70% kinh phí bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Các địa phương có mức độ thiệt hại lớn: khi ngân sách địa phương chi hỗ trợ cho nông dân vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh vượt quá 50% nguồn dự phòng ngân sách địa phương sẽ được xem xét, cấp bổ sung kinh phí nhằm giúp các tỉnh, thành có đủ nguồn lực để thực cứ mức hỗ trợ quy định nêu trên và mức độ thiệt hại của từng loại cây trồng, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định cụ thể mức hỗ trợ trực tiếp cho các hộ nông dân, chủ trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm cho phù hợp với tình hình thực tế của địa cứ mức hỗ trợ quy định nêu trên và số lượng từng loại gia súc, gia cầm bị thiệt hại, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định cụ thể mức hỗ trợ trực tiếp cho các hộ nông dân, ngư dân, chủ trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất trong lĩnh vực chăn nuôi bị thiệt hại do thiên tai cho phù hợp với tình hình thực tế của địa cứ mức hỗ trợ quy định nêu trên và mức độ thiệt hại theo từng loại giống thuỷ sản, hải sản, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định cụ thể mức hỗ trợ trực tiếp cho các hộ nông dân, ngư dân, chủ trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã sản xuất trong lĩnh vực nuôi trồng thuỷ, hải sản bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm cho phù hợp với tình hình thực tế của địa ra, Ngân hàng chính sách xã hội cũng có chính sách giúp hộ nghèo và các đối tượng chính sách có vốn khôi phục sản xuất kinh doanh, ổn định đời ra giám đốc chi nhánh sẽ tham mưu cho Trưởng Ban đại diện HĐQT cấp tỉnh chỉ đạo cấp dưới phối hợp với Ngân hàng chính sách xã hội điều tra, tổng hợp thiệt hại của hộ nghèo và các đối tượng chính sách để lập hồ sơ đề nghị xử lý nợ rủi ro; đồng thời, nắm bắt nhu cầu vay vốn để cân đối nguồn tại chỗ và xin bổ sung đáp ứng nhu cầu cho vay khôi phục sản vào đó, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp có quy định hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thiệt hại do thiên tai qua việc xác định khoản được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế cho các khoản bị thiệt hại do thiên tai không được bồi phủ đã ban hành Nghị định ngày 15/4/2008 quy định về tổ chức vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai xảy ra; khắc phục hậu quả do hoả hoạn; sự cố nghiêm trọng; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo. Hỗ trợ khẩn cấp: cứu đói, cứu rét (lương thực, thực phẩm, chăn màn, quần áo, thuốc chữa bệnh...), cấp cứu người bị thương, hỗ trợ tiền mai táng đối với gia đình có người chết; thăm hỏi gia đình có người bị nạn; hỗ trợ xây dựng nhà bị đổ, bị trôi, bị hư hỏng nặng do ảnh hưởng của thiên tai, hoả hoạn, sự cố nghiêm trọng nhằm ổn định cuộc sống trước mắt đối với nạn nhân, thân nhân của nạn nhân; Hỗ trợ có tính chất lâu dài: sau khi đã sử dụng nguồn cứu trợ để chi hỗ trợ cho các đối tượng theo quy định mà kinh phí còn dư, Ban Cứu trợ các cấp quyết định sử dụng kinh phí để thực hiện các chính sách, chế độ hỗ trợ có tính lâu dài phù hợp với khả năng nguồn cứu trợ của địa phương, cụ thể: (i) Hỗ trợ kinh phí cho các nạn nhân, gia đình nạn nhân có lao động chính bị chết để mua hoặc sửa chữa công cụ, phương tiện sản xuất chủ yếu bị mất, hư hỏng nặng do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng gây ra để tiếp tục sản xuất; (ii) Hỗ trợ giống, phân bón phục vụ cho sản xuất; (iii) Hỗ trợ kinh phí để xoá nhà tạm (nếu còn) cho những gia đình bị nạn; có chính sách ưu tiên trợ cấp xã hội hàng tháng cũng như lâu dài đối với những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhất là các nạn nhân, thân nhân của người bị nạn không còn nơi nương tựa, không còn khả năng lao đó, chính phủ hỗ trợ cho 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị tiền từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm 2010 và gạo từ nguồn dự trữ quốc gia hỗ trợ thực hiện cứu đói cho dân, hỗ trợ dân sinh, khôi phục cơ sở hạ tầng cấp bách bị hư hại gồm trường học, trạm y tế, bệnh viện; các công trình giao thông, thủy lợi, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, giống thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiên tai. Cụ thể chính phủ đã hỗ trợ cho tỉnh Hà Tĩnh là: (i) 20 tỷ đồng dành hỗ trợ dân sinh, khôi phục cơ sở hạ tầng cấp bách bị hư hại gồm trường học, trạm y tế, bệnh viện; các công trình giao thông, thủy lợi, (ii) 5 tỷ dành hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, giống thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiên tai Theo đó, Hà Tĩnh được hỗ trợ: (i) 250 tỷ đồng và 5.000 tấn gạo thực hiện cứu đói cho dân, hỗ trợ dân sinh, khôi phục cơ sở hạ tầng cấp bách bị hư hại gồm trường học, trạm y tế, bệnh viện; các công trình giao thông, thủy lợi (ii)10 tỷ đồng: dành hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, giống thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiên tai Huy động lực lượng, phương tiện tiếp tục tìm kiếm người bị mất tích, an táng người chết, cứu chữa người bị thương, động viên thăm hỏi và hỗ trợ kịp thời cho những gia đình bị thiệt hại về người và tài động mọi lực lượng trên địa bàn như quân đội, công an, thanh niên xung kích… nhanh chóng giúp dân dựng lại nhà cửa bị sập đổ, tu sửa lại nhà bị hư hỏng, khôi phục các cơ sở hạ tầng thiết yếu: đường giao thông cấp xã, cấp huyện, trường học, bệnh xá, bệnh viện phục vụ cho khám chữa bệnh; làm vệ sinh đồng ruộng nhanh chóng phục hồi sản xuất; có kế hoạch sản xuất vụ Đông, lựa chọn cây lương thực ngắn ngày phù hợp để nhanh chóng có thu Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có kế hoạch cụ thể giúp đỡ các tỉnh bị ngập lũ về cơ cấu cây trồng phù hợp với thời vụ, tổng hợp nhu cầu về giống lúa, giống ngô và giống rau, trình Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ kịp thời cho các địa phương bị thiệt hại. - Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nắm chắc tình hình thiếu đói của các địa phương bị thiệt hại do thiên tai, đề xuất mức lương thực cần hỗ trợ cho các tỉnh, báo cáo Thủ tướng Chính quyền địa phương các cấp huy động mọi nguồn lực, sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả các nguồn hỗ trợ từ Trung ương và nguồn ủng hộ của các tổ chức, cá nhân, làm tốt công tác cứu trợ sau lũ, động viên sự giúp đỡ lẫn nhau, nhanh chóng ổn định đời sống của nhân dân, phục hồi sản Bộ, ngành theo chức năng và nhiệm vụ được giao, phối hợp với chính quyền địa phương vùng ngập lũ thống kê thiệt hại về cơ sở hạ tầng, lên kế hoạch đầu tư trước mắt, lập dự án đầu tư lâu dài phục hồi, nâng cấp các công trình hạ tầng như giao thông, thủy lợi, điện, thông tin liên lạc … theo quy chế quản lý đầu tư xây dựng hiện việc bổ sung cho các tỉnh trang thiết bị phục vụ tìm kiếm cứu nạn, giao Ủy ban quốc gia Tìm kiếm Cứu nạn tiếp thu ý kiến của các tỉnh, chỉ đạo đóng các loại phương tiện phục vụ tìm kiếm cứu nạn phù hợp với đặc thù cụ thể của từng địa phương; thực hiện cấp và giao các cơ quan Quân đội, Công an của địa phương bảo quản, đảm bảo sử dụng lâu dài và hiệu quả. Cách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai mang tính từ “trên xuống”, rõ ràng, theo cách này chính quyền đã ứng phó nhanh chóng, hỗ trợ dân sinh và ứng cứu trong mưa lũ kịp thời, hạn chế tổn thất tối đa về người và không để nạn đói xảy ra sau thiên tai. Thật vậy, nếu chúng ta quan sát số liệu thì thấy, với hai quyết định trên của chính phủ, tổng cộng Hà Tĩnh được cấp 5.000 tấn gạo và 285 tỷ đồng (trong đó 15 tỷ được dành cho hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, giống thủy sản để khôi phục sản với phục hồi trong dài hạn, cụ thể là hỗ trợ cho khôi phục sản xuất, Hà Tĩnh phải tự cân đối để hỗ trợ từ ngân sách địa phương, được Ngân sách trung ương hỗ trợ 70%, trong trường hợp ngân sách địa phương chi hỗ trợ vượt quá 50% nguồn dự phòng ngân sách địa phương thì được ngân sách trung ương hỗ trợ bổ sung kinh phí để địa phương có đủ nguồn lực thực ghép các nguồn lực để hỗ trợ; việc hỗ trợ phải đảm bảo đúng đối tượng, đúng chế độ chính sách, đảm bảo công khai minh bạch, dân chủ, công bằng giữa các hộ có cùng mức thiệt hại... Hộ có người chết, mất tích: Hộ có người bị thương nặng: Hộ có nhà bị đổ, sập, trôi, cháy, hỏng giúp cứu đói: đ (thiệt hại trên 80% nhà ở đ/hộ (thiệt hại nhà ở chính từ trợ của cộng đồng (thiệt hại nhà ở chính dưới 30%) 15 kg trong thời gian 3 tháng (hộ bị cuốn trôi 100% lương thực) 15 kg trong thời gian 1 đến 2 tháng (hộ bị cuốn trôi một phần lương kg trong thời gian từ 1 đến 3 tháng Lý do UBND tỉnh Hà Tĩnh ưu tiên trợ giúp các hộ sản xuất quy mô lớn được các cán bộ huyện/xã cho rằng: (i) có thể là tỉnh khuyến khích mô hình sản xuất tập trung, do các hộ này đã đầu tư lớn vào sản xuất nên khi bị thiệt hại sẽ lớn hơn về giá trị, (ii) do các hộ có quy mô tập trung ở xa khu dân cư nên khi mưa lũ xảy ra khó di dời kịp, (iii) có thể dễ dàng thống kê thiệt hại để hỗ trợ. Tuy nhiên, chúng ta đều biết rằng tổn thương của các hộ nông dân quy mô nhỏ rõ ràng sẽ trầm trọng hơn vì vậy việc không hỗ trợ giúp họ khôi phục sản xuất sau thiên tai sẽ dẫn đến nguy cơ tụt hậu và rơi vào đói quy trình quản lý thiên tai – lũ lụt, các hoạt động can thiệp có thể được tiến hành trước, trong và sau khi lũ lụt xảy ra nhằm giảm đến mức tối thiểu những mất mát về người và tài sản, đồng thời thúc đẩy nhanh chóng quá trình khắc phục. Để có thể có quan sát thực tế về khả năng các nguồn lực hỗ trợ cho các đối tượng bị thiệt hại, nhóm nghiên cứu đã sử dụng bộ số liệu điều tra xã của VHLSS số liệu VHLSS 2008, điều tra 48 xã thuộc 11 huyện của tỉnh Hà Tĩnh chúng ta thấy tần suất thiên tai xảy ra cho 48 xã là như sau (Bảng 3): hơn một nửa 28/48 xã chịu từ 2 đến 3 đợt thiên tai trong khoảng thời gian đặc biệt có 6 xã chịu tới 4 đợt thiên tai và 1 xã chịu đến 5 đợt thiên tai trong khoảng thời gian này, trong các loại thiên tai xảy ra thường xuyên tại Hà Tĩnh thì lũ lụt và bão lốc là hai loại thiên tai xảy ra nhiều 5 cho thấy nguồn lực mà các xã đã nhận được để hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt xảy ra giai đoạn 2006-2008 chủ yếu là từ ngân sách nhà quy định thì các tỉnh phải chủ động tự cân đối các khoản chi cho hỗ trợ khắc phục bão lũ, chỉ trong trường hợp quá khó khăn thì ngân sách trung ương mới hỗ trợ. Tỷ trọng các hộ gia đình chịu thiệt hại được sắp xếp theo thứ tự giảm dần trong Bảng 6, các loại thiệt hại mà hộ gia đình phải chịu nhiều nhất là thiệt hại hoa mầu trên 70% (chiếm 47.1%), hộ gia đình bị thiệt hại diện tích lúa trên 70% (chiếm 46,2%), sở dĩ trồng trọt là đối tượng bị thiệt hại nhiều nhất là do không thể di dời để tránh lũ. Chính vì vậy, việc UBND tỉnh công bố hỗ trợ 100% giống ngô, khoai lang và rau các loại cho các diện tích bị thiệt hại cũng như hỗ trợ tiền cho các diện tích trồng lúa bị thiệt hại từ 30% là một chính sách hỗ trợ hiệu quả để người dân khôi phục lại diện tích trồng trọt, chống nạn đói sau lũ. Việc UBND tỉnh không có chính sách hỗ trợ cho các đối tượng này là một bất lợi lớn cho họ trong việc khôi phục lại sản phiếu phỏng vấn sâu của các cán bộ xã thì đến 102/126 người cho rằng “Nếu không có biện pháp thỏa đáng hỗ trợ cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ sẽ dẫn đến việc họ gặp rất nhiều khó khăn trong phục hồi sản xuất và như vậy sẽ dẫn đến nguy cơ đói vậy, những con số trên cũng thể hiện thực tế rằng các hỗ trợ của nhà nước cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ và rất nhỏ còn rất hạn chế, chưa đủ mạnh để tạo đà phục hồi sinh kế cho các hộ. Điều này đặt ra áp lực đối với các cấp chính quyền trong việc thực thi các chính sách hỗ trợ, khắc phục hậu quả thiên tai đối với các hộ sản xuất trong vùng lụt và lũ quét ở 2 huyện Vũ Quang và Hương Khê. Theo các hộ được khảo sát thì các loại hỗ trợ mà họ nhận được chủ yếu có ý nghĩa về mặt dân sinh (chiếm 74% số hộ trả lời), còn chỉ có 30.8% trả lời là có ý nghĩa khôi phục sản xuất. Khi được hỏi hình thức hỗ trợ mà gia đình cần nhất hiện này là gì, kết quả (Bảng 8) cho thấy một nửa gia đình trả lời cần hỗ trợ để phục hồi sản xuất (51.5%) và 44.4% cho là cần ổn định cuộc số 56 hộ gia đình có hoạt động chăn nuôi quy mô nhỏ thì đến 57.1% cần hỗ trợ để phục hồi sản xuất. Hầu hết các gia đình bị thiệt hại sau lũ đều thiếu vốn sản xuất, Bảng 10 cho thấy 58/95 gia đình trả lời đã đi vay của NHCSXH còn lại là tiết tiết kiệm của gia đình, và đi vay họ hàng, bạn bè. Nhiều gia đình trước đây đã vay vốn của NHCSXH nhưng sau lũ nhiều tài sản đã bị cuốn trôi, thiệt hại là rất lớn, các khoản vay trước vẫn chưa trả được nhưng người dân vẫn rất cần vốn để khôi phục sản nghiên cứu đã đưa ra thang điểm về mức độ đáp ứng của các loại hỗ trợ cho hộ gia đình, Không đáp ứng được đề nghị cho 1 điểm, 2 điểm cho đáp ứng 1 phần, 3 điểm cho đáp ứng đầy đủ. Hầu hết các hộ bị thiệt hại do mưa lũ đều nhận được hỗ trợ của nhà nước, tuy nhiên mức độ đáp ứng khác nhau. Sau lũ, các hộ được hỗ trợ giống lúa, rau và ngô; chỉ có hộ bị thiệt hại về trâu/bò được hỗ trợ tiền để mua con giống, còn các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ không được hỗ trợ gì; một số hộ được trợ giá phân bón; có hộ được hỗ trợ tiền và vay vốn tín dụng ưu đãi. Theo quy định tất cả các hộ gia đình bị thiệt hại đều có thể là đối tượng được hỗ trợ, tuy nhiên có sắp xếp theo thứ tự ưu tiên: thứ nhất là các hộ gia đình bị thiệt hại nặng, gia đình nghèo bị thiệt hại và gia đình chính sách, phụ nữ, trẻ em, người tàn tật. Hộ gia đình đánh giá mức độ cải thiện điều kiện sinh hoạt và sản xuất của hộ nếu không có sự hỗ trợ (%) Rõ ràng, các loại hình hỗ trợ rất có ý nghĩa và quan trọng đối với các hộ dân sau lũ lụt, nhất là các hộ sản xuất quy mô nhỏ.(Hình 5) Nhờ các chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai của nhà nước, cùng với hỗ trợ của các tổ chức khác và nỗ lực khôi phục sản xuất của bản thân các hộ, thu nhập trung bình đã dần phục hồi, tuy vậy sau 6 tháng, tổng thu nhập mới bằng 73% so với trước trận lũ. Thực tế cho thấy, nhà nước đã thực hiện hiệu quả chính sách hỗ trợ hoạt động trồng trọt cho các hộ gia đình để chủ động lương thực cho người dân sau lũ, cụ thể nhà nước hỗ trợ 100% giống lúa, ngô, tổ chức Oxfam hỗ trợ một phần giống lạc Tuy nhiên, yếu tố khách quan có những ảnh hưởng bất lợi cho vụ đông xuân đó là, thời tiết rét đậm, sâu bệnh phức tạp, hệ thống kênh mương phục vụ tưới tiêu mới phục hồi một phần, giá giống, vật tư phân bón tăng cao đã ảnh hưởng đến việc khôi phục sản xuất. Các khó khăn khôi phục chăn nuôi đó là (i) lợn/gia cầm của các hộ quy mô nhỏ không được hỗ trợ, (ii) khó tiếp cận vay vốn với lãi suất ưu đãi nếu không thuộc diện hộ nghèo và cận số liệu này chỉ ra tiêu dùng của các hộ phụ thuộc lớn vào sản xuất của bản thân hộ gia đình, do vậy khi bị ảnh hưởng bất lợi bởi thiên tai lũ lụt, các hộ sản xuất nhỏ dễ bị tổn thương và nguy cơ tái nghèo cao. Tuy nhiên, theo quy định xét theo mức độ thiệt hại, những hỗ trợ của nhà nước dành cho các hộ chăn nuôi lại rất hạn chế. Để đánh giá hiệu quả chính sách của nhà nước, nhóm nghiên cứu đã đề nghị hộ gia đình cho điểm chính sách cứu trợ và chính sách phục hồi theo thang điểm 5 với 1 không hiệu quả và 5 là rất hiệu quyền huyện và xã đã chủ động thực thi các chính sách vận động, hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ cán bộ xã/thôn và 8/8 cán bộ huyện đều nắm rõ các chính sách của tỉnh và huyện hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt. Theo đó có ba kênh cung cấp tiền hàng cứu trợ cho người bị thiệt hại là (i) Đối với tiền hàng cứu trợ từ NSNN: xã đã thành lập Ban cứu trợ, phân phối tiền hàng cứu trợ và tiến hành phân phối theo hướng dẫn của UBND tỉnh và UBND Đối với tiền hàng cứu trợ của các tổ chức và cá nhân phân phối thông qua Ban cứu trợ xã, Ban cứu trợ xã căn cứ vào tỷ lệ thiệt hại của xóm để phân phối tiền hàng cứu trợ (iii) Đối với tiền, hàng của các tổ chức và cá nhân muốn được trực tiếp trao cho người bị thiệt hại, xã đưa danh sách thống kê thiệt hại để họ trực tiếp trao. Trả lời câu hỏi về tỷ trọng các nguồn lực hỗ trợ nhằm tìm hiểu vai trò quan trọng của các nguồn lực hỗ trợ, các cán bộ huyện cho biết là cơ cấu nguồn lực để thực hiện hỗ trợ là: 80% từ ngân sách nhà nước, 20% từ các tổ chức cá nhân trong và ngoài do ngân sách xã quá eo hẹp do vậy các nguồn lực để khắc phục hậu quả đều phụ thuộc vào huyện, mặc dù cán bộ xã thấy rằng việc các đối tượng quy mô nhỏ không được hỗ trợ là rất khó khăn cho phục hồi nhưng họ không thể tìm ra nguồn nào để hỗ trợ. Về vấn đề vận động các nguồn hỗ trợ tự nguyện, hầu hết các xã đều thực hiện theo đúng quy định, 59/63 cán bộ xã đều cho biết là xã đã thực hiện theo đúng nội dung quy định, mở tài khoản, bố trí kho tàng bến bãi, tiếp nhận và phân phối hàng minh bạch. Có 19/63 cán bộ xã/thôn không biết tại sao UBND tỉnh lại không hỗ trợ cho hộ quy mô nhỏ, 44/63 thì cho biết có thể là do các nguyên nhân sau (i) UBND tỉnh khuyến khích mô hình tập trung (ii) các hộ quy mô tập trung đầu tư lớn nên thiệt hại lớn hơn (iii) do khó thống kê chính xác lợn/gia cầm bị thiệt hại tại các hộ nhỏ lẻ nên khó áp dụng chính như cán bộ huyện/xã chưa có biện pháp cụ thể gì kiến nghị cho tỉnh để hỗ trợ các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ dù phần lớn họ thừa nhận rằng các hộ này đang gặp rất nhiều khó khăn. Trả lời câu hỏi của nhóm nghiên cứu “Chính quyền huyện/xã đã hỗ trợ thỏa đáng cho những đối tượng bị thiệt hại chưa” thì có 32/71 ý kiến cho là hỗ trợ chưa thỏa đáng, cần hỗ trợ về vay vốn để người dân khôi phục sản xuất, và có đến 54/71 ý kiến cho rằng (i) thiệt hại là quá lớn khó mà thỏa đáng được, (ii) từ trước đến nay mức hỗ trợ đã thực hiện là thỏa đáng nhất (iii) thỏa đáng về hỗ trợ cứu đói. Nói tóm lại, trong quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt, chính quyền huyện Hương Khê đã thực hiện theo đúng các quy định của nhà nước, tuy nhiên do hạn chế về nguồn lực nên các biện pháp hỗ trợ cho các đối tượng bị thiệt hại còn chưa thỏa đáng, chưa có chính sách cụ thể giúp gia đình chăn nuôi nhỏ lẻ bị thiệt hại khôi phục sản xuất trong dài hạn. Qua khảo sát thực tế tại huyện Vũ Quang và 8 xã trong huyện, nhóm nghiên cứu cho rằng chính quyền địa phương các cấp đã thực hiện rất tốt quy trình tiếp nhận và phân phối hàng cứu trợ, theo đúng quy định của Trung ương, của UBND tỉnh và hướng dẫn của UBND tinh thần trách nhiệm cao, cấp Uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể ở huyện và các xã trong huyện Vũ Quang đã tuyên truyền, phố biến kịp thời tớí tận người dân về đối tượng, nội dung và mức hỗ trợ thiệt hại, đảm bảo công khai, công bằng và minh tra về mức độ am hiểu các chính sách khắc phục hậu quả lũ lụt năm 2010, nhóm nghiên cứu nhận thấy 100% đại diện cấp huyện hiểu rõ các quy định của trung ương và của tỉnh; và 80% đại diện ở cấp xã hiểu đầy đủ các chính sách khắc phục hậu quả lũ lụt cho địa các kết quả thu được từ phỏng vấn đại diện cơ quan chính quyền huyện/ xã ở Vũ Quang, nhóm nghiên cứu đánh giá năng lực thực hiện chính sách khắc phục hậu quả lũ lụt của huyện và các xã trên một số khía cạnh chủ yếu sau: Công tác này ở huyện Vũ Quang thực hiện theo đúng quy định tại điểm 6 Thông tư ngày 31/7/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hoả hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm với nguồn cứu trợ bằng tiền: Để quản lý và phân phối tiền ủng hộ của các tổ chức, cá nhân thông qua UBMTTQ huyện, Ban Cứu trợ của UBMTTQ cấp huyện mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước với nguồn cứu trợ là hiện vật: Nếu hàng hóa được tiếp nhận thông qua huyện thì hàng được tập kết tại kho của UBMTTQ, sau đó phân phối cho các xã. Ngoài ra, kết quả phỏng vấn đại diện các Ban cứu trợ huyện và các xã trong huyện cho thấy cơ cấu kinh phí hỗ trợ có sự khác biệt khá lớn giữa các xã. Tuy nhiên, có một đặc điểm chung giữa các xã là những hỗ trợ phục hồi sinh kế của các hộ phải dựa nhiều vào nguồn ngân sách nhà nước (trung bình tỷ trọng ngân sách nhà nước trong kinh phí hỗ trợ là 61,8% - xem Hình 9). Điều này cho thấy các chính sách hỗ trợ của nhà nước có ý nghĩa rất quan trọng đối với các hộ nông nghiệp ở địa kết quả điều tra từ phiếu phỏng vấn sâu, các đại điện của UBND huyện đều khẳng định hiện UBND tỉnh, huyện đã có văn bản gửi về UBND xã thống kê thiệt hại để có chính sách hỗ trợ thực hiện theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Việc phân phối các nguồn cứu trợ đến tay người dân được quy định cụ thể, chính quyền đã tổ chức các đoàn kiểm tra việc thực hiện ở cấp cơ sở. Để kiến thiết cần phải xây dựng chính sách mang tính “từ dưới lên” và có sự tham gia của cộng đồng, đó là chính quyền cấp trên cần tham vấn nhu cầu của cấp dưới, chính quyền tham khảo ý kiến của người dân, ví dụ với nguồn lực hạn chế cần liệt kê nhu cầu ưu tiên, vấn đề gì làm trước, vấn đề gì làm sau, nguồn lực nào thiếu hụt ngân sách nhà nước không đáp ứng được cần vận động từ bên ngoài để đáp ứng được lợi ích của cộng đồng tốt hướng dẫn của UBND huyện Hương Khê và Vũ Quang thì hỗ trợ của nhà nước để khôi phục sản xuất hiện mới chỉ bao phủ các đối tượng là hộ sản xuất, chăn nuôi có quy mô tập trung. Cụ thể như, theo hướng dẫn về tiếp nhận, phân phối, sử dụng nguồn hỗ trợ khắc phục thiệt hại lũ, lụt tại công văn ngày 1/11/2010 của UBND huyện Vũ Quang và công văn số ngày của UBND huyện Hương Khê. Qua trao đổi với các đại diện của 2 huyện và của 15 xã cho thấy quy định hỗ trợ sản xuất cho các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô lớn được lý giải bởi 3 nguyên nhân. Đối với các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô tập trung khi gặp thiên tai sẽ bị thiệt hại lớn, nếu không được hỗ trợ thì bản thân hộ sẽ khó phục hồi sản xuất, dẫn tới những gánh nặng nợ nần lớn, đồng thời cũng ảnh hưởng đến phát triển sản xuất của địa phương vì các hộ này là đầu tầu phát triển kinh tế của địa khi đó, các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ nếu bị thiệt hại cũng ở mức thấp, do vậy hỗ trợ của nhà nước ưu tiên cho các hộ quy mô tập 2 huyện được khảo sát huyện Vũ Quang (gồm Ân Phú, Đức Liên, TT Vũ Quang, Hương Quang, Hương Thọ, Đức Giang) và huyện Hương Khê (gồm Hương Thủy, Phương Mỹ) không có hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô tập trung mà chỉ có các hộ sản xuất, chăn nuôi nhỏ lẻ, kết hợp. Hầu hết các địa phương đều dựa phần lớn vào nguồn kinh phí nhà nước để phục hồi sinh kế cho các hộ dân, nhưng rõ ràng, các chính sách hỗ trợ của nhà nước chưa bao phủ tới các nhóm đối tượng có tỷ trọng lớn trên địa bàn là các hộ nông nghiệp quy mô nhỏ trống chính sách này cũng được thấy rõ qua đánh giá một số nhu cầu hỗ trợ phục hồi sinh kế sau lũ của các hộ quy mô nhỏ. Nhóm nghiên cứu đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với hộ bị thiệt hại trên hai khía cạnh là (i) ứng cứu hỗ trợ dân sinh (ii) khôi phục trong dài hạn trong đó có khôi phục sản xuất Về ứng cứu hỗ trợ dân sinh, qua khảo sát thực tế cho thấy, hiện tại điều kiện sống của người dân đã được khôi phục, và người dân đánh giá rất cao hiệu quả hỗ trợ dân sinh của nhà nước, đúng như yêu cầu của nhà nước là không để có hộ nào bị đói sau lũ. Tuy vậy, theo phản ánh của địa phương thì việc lựa chọn một số loại giống cây (ví dụ như ngô) chưa được thực thi theo nguyên tắc từ dưới lên, tức là tham khảo và lấy ý kiến của các hộ dân ở xã về lựa chọn giống cây phù hợp. Một số giống cây trồng quan trọng khác, phù hợp với đặc tính đất của địa phương như lạc thì các hộ cũng không nhận được hỗ trợ của nhà nước, mà mới chỉ được các tổ chức quốc tế hỗ trợ với một tỷ lệ nhỏ. Do hầu hết các hộ sản xuất trong huyện thuộc quy mô nhỏ lẻ, vì thế không nhận được hỗ trợ về con quyết định của tỉnh và hướng dẫn của huyện thì các hộ không nhận được hỗ trợ của nhà nước cho những thiệt hại này. Thực trạng này làm cản trở nỗ lực phục hồi của các hộ dân, thay vào đó các hộ có xu hướng tái nghèo để được hưởng vay ưu đãi của ngân hàng chính sách theo chương trình 135 và các hỗ trợ khác. Tuy nhiên, hiện chưa có chính sách hỗ trợ nào của nhà nước cho các hộ dân trong việc cải tạo đồng ruộng bị bồi lấp. Đối với các hộ trồng trọt chính quyền hỗ trợ cho giống cây, tuy nhiên vấn đề phân bón còn nhiều khó khăn, hộ nông dân đã đứng ra bảo lãnh để các hội viên có thể mua với điều kiện hỗ trợ. Kết quả điều tra cho thấy các hộ quy mô nhỏ bị thiệt hại hiện đã khôi phục được điều kiện sống, đang khôi phục sản xuất của mình, cho dù cho đến hiện tại họ vẫn chưa nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào cho hoạt động chăn nuôi bị thiệt hại. Chỉ có các hộ quy mô nhỏ thuộc diện hộ nghèo và hộ cận nghèo mới được tiếp cận với nguồn vốn cho vay ưu đãi của Ngân hàng chính sách xã hội, các hộ còn lại đều chưa thể tiếp cận được nguồn vốn cho vay ưu đãi nào. Có sự đồng thuận cao của các cán bộ địa phương là nguy cơ nghèo đói của các hộ sản xuất quy mô nhỏ là rất lớn nếu không nhận được sự hỗ trợ phục hồi sản khảo sát thì mức độ đáp ứng của các chính sách hỗ trợ cho các xã thuộc huyện Vũ Quang và Hương Khê còn rất hạn chế. Từ kết quả điều tra thể hiện trong Bảng 16 cho thấy mức độ phục hồi của các xã thuộc huyện Vũ Quang và Hương Khê rất thấp, chứng tỏ tác động của chính sách hỗ trợ tới các hộ sản xuất quy mô nhỏ còn mờ nhạt. Như đại diện của xã Đức Giang phản ánh thì tổng thiện hại của xã Đức Giang là 36.6 tỷ đồng, song xã chỉ nhận được mức hỗ trợ là 10 tỷ đồng, chủ yếu dành cho hoạt động cứu trợ và sửa chữa cơ sở hạ định này phù hợp với kết quả điều tra các hộ sản xuất ở huyện Vũ Quang về mức độ thiệt hại và mức độ hỗ trợ đáp ứng được phân tích trong phần điều tra hộ gia Vũ Quang và Hương Khê đã đạt được một số kết quả nhất định trong công tác hỗ trợ người dân bị thiệt hại do trận lũ trên cả hai phương diện: ứng cứu hỗ trợ dân sinh và phục hồi sản xuất. Thứ nhất, các chính sách của chính phủ nhằm ứng phó với thiên tai và hỗ trợ ứng cứu, khôi phục điều kiện sinh hoạt và sản xuất được ban hành kịp thời và bao phủ khá toàn cơ sở đó, tỉnh cũng nhanh chóng ban hành các quy định về đối tượng, nội dung, mức hỗ trợ khắc phục để các huyện, xã chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi trận lũ thực thi. Nhờ có các chính sách rõ ràng nên công tác cứu trợ và hỗ trợ sau lũ được huyện Vũ Quang và Hương Khê thực thi thông tỉnh, Thường vụ huyện ủy, UBND huyện và một số ban ngành cấp huyện đã chỉ đạo quyết liệt công tác ứng cứu bão cũng như công tác khắc phục hậu quả và phân bổ tiền hàng cứu trợ cho các đơn vị, địa phương để người dân sớm ổn định cuộc sống. Với sự chỉ đạo theo nguyên tắc từ trên xuống đã giúp cho các xã nhanh chóng ứng phó, thực hiện tốt công tác cứu trợ, hạn chế tổn thất tối đa về người và đảm bảo cho người dân không bị đói và rét, đồng thời cũng kịp thời hỗ trợ dân sinh và sản xuất. Thứ ba, các xã đã chủ động huy động lực lượng tại chỗ triển khai công tác phòng chống lụt bão và công tác khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống, sản xuất của nhân dân, chẳng hạn như công tác nạo vét kênh mương, sửa chữa các hệ thống cơ sở hạ tầng bị hư hỏng và kịp thời bổ cứu sản xuất nông nghiệp nhằm tăng sản lượng, nhờ đó giảm bớt phần nào khó khăn cho người dân và làm thức ăn cho gia súc. Thứ tư, do bị thiệt hại nặng nề bởi lụt bão, nên các hộ dân chủ động, nỗ lực và cùng phối hợp với chính quyền địa phương sớm ổn định đời sống và sản hạn chế trong công tác hỗ trợ phục hồi sinh kế cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ lẻ có thể được lý giải bởi một số nguyên nhân cụ thể sau: Do nguồn kinh phí hỗ trợ hạn chế nên quyết định của UBND tỉnh không bao phủ các đối tượng là các hộ sản xuất quy mô nhỏ lẻ, vì thế các hộ sản xuất nhỏ lẻ vốn đã khó khăn càng trở nên khó khăn hơn khi phải gánh chịu thiệt hại bởi lũ lụt. Thứ hai, mặc dù các hộ sàn xuất nhỏ lẻ ở địa phương được hỗ trợ một số giống cây, đồng thời các hộ cũng chủ động đầu tư vốn phục hồi sản xuất, tuy nhiên do điều kiện thiên nhiên sau lũ khắc nghiệt, rét đậm kéo dài khiến cho lạc kém năng suất và thời gian thu hoạch kéo dài; lúa phải gieo cấy lại nhiều lần; tăng chi phí thức ăn cho trâu bò, chưa có các hỗ trợ cho hộ chăn nuôi quả thiên tai lũ lụt nặng nề, lại thêm thời tiết sau lũ khắc nghiệt làm cho mức độ phục hồi sản xuất của các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ vốn đã khó khăn nay càng khó khăn hơn. Như đã trình bày ở trên, sau lũ lụt, căn cứ vào các chính sách của Trung ương, UBND tỉnh ra quyết định hỗ trợ, UBND huyện hướng dẫn thực hiện và UBND xã là đơn vị thực thi. Qua điều tra ở các xã, chính quyền cấp xã chỉ đơn thuần thực thi chính sách theo chỉ đạo từ UBND huyện, dường như không có hoặc có rất ít những sáng kiến nhằm hỗ trợ các hộ gia đình phục hồi và phát triển sản quyền các cấp cần tiếp tục phát huy và thực thi các chính sách hỗ trợ tích cực để khắc phục thiệt hại do bão lũ, đồng thời phải tập trung mạnh mẽ hơn nữa công tác phòng ngừa và và giảm nhẹ thiên tai nhằm giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và cơ sở hạ tầng, bảo vệ sản xuất, xoá đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường sinh thái, bảo đảm phát triển kinh tế xã hội bền việc thực hiện khắc phục hậu quả thiên tai, chính sách của chính quyền địa phương cần chú trọng tới các hình thức hỗ trợ: cứu trợ khẩn cấp, hỗ trợ dân sinh và phục hồi sinh kế trên cơ sở sử dụng có hiệu quả, đúng mục đích nguồn lực hỗ trợ về tài chính và vật chất. Để tăng mức độ tiếp cận các hỗ trợ cho người dân, chính quyền các cấp cần tranh thủ các hỗ trợ từ Trung ương, chủ động tìm kiếm các nguồn hỗ trợ thông qua vận động các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Đối với hỗ trợ phục hồi sản xuất, chính sách của tỉnh cần điều chỉnh để bao phủ cả nhóm đối tượng là các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô hộ này có mức thiệt hại thấp so với các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô tập trung, nhưng tỷ trọng các hộ này trong các huyện thường gánh chịu lũ lụt rất cao, do vậy việc hỗ trợ cho nhóm đối tượng này rất cần thiết để đảm bảo phục hồi điều kiện sống cũng như sản xuất, giảm nguy cơ tái nghèo ở địa điều chỉnh chính sách này vẫn hoàn toàn phù hợp với các quy định của trung ương, chẳng như Quyết định của Thủ tướng chính phủ ngày về cơ chế, chính sách hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Để bao phủ được nhóm đối tượng hỗ trợ rộng hơn, chính quyền các cấp cần cân đối nguồn ngân sách hỗ trợ cho các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ nhằm phục hồi sinh kế, phát triển sản xuất, cải thiện kinh tế gia đình, và nhờ đó góp phần phát triển kinh tế địa đó, với mỗi cấp chính quyền cần có sự điều chỉnh chính sách và thực thi chính sách để đảm bảo các hộ sản xuất quy mô nhỏ có khả năng tiếp cận các nguồn hỗ ra, để chính sách đáp ứng và phù hợp với nhu cầu địa phương, chính quyền cấp tỉnh và huyện cần xây dựng chính sách theo nguyên tắc từ dưới lên, tham vấn nhu cầu của cấp dưới và có sự tham gia của người dân. Phần kiến nghị dưới dây, nhóm nghiên cứu đề xuất một số gợi ý cho từng cấp chính quyền (từ Trung ương đến địa phương) cũng như cho các nhà tài trợ về chính sách hỗ trợ các hộ nông nghiệp quy mô nhỏ sau lũ khổ pháp lý về chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt hiện hành nói chung là khá toàn diện, việc chính phủ điều hành tập trung khi ứng cứu trong thiên tai có tác động kịp thời và nhanh chóng đảm bảo tính mạng và điều kiện dân sinh cho người dân. Sau đó chính phủ đã giao cho các ban ngành lên kế hoạch phục hồi lại các cơ sở hạ tầng thiết yếu bị thiệt hại trong lũ, việc tái thiết cần có thời gian nhưng về cơ bản là cần ban hành chính sách và hướng dẫn việc thực thi cụ thể. Hiện tại, chính sách của nhà nước cần tập trung nguồn lực hơn nữa cho khôi phục sản xuất cho người nông dân sau mưa lũ mang tính dài hạn, với mục tiêu này, cần tập trung vận động chính sách ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là cơ quan trực tiếp chịu trách nhiệm tham mưu cho chính phủ ban hành các chính sách khôi phục lại sản xuất Các đoàn thể chính trị như Mặt trận tổ Hội chữ thập đỏ​[21]​ đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người dân vùng lũ đặc biệt là cứu trợ dân sinh, trợ cấp bằng tiền, nước và vệ sinh môi trường đến tận các hộ bị thiệt hại. Hội chữ thập đỏ các cấp đã thực hiện tốt nhiệm vụ của mình tuy nhiên hội cần chú ý hơn nữa đến các đối tượng mà chưa được hưởng chính sách hỗ trợ của nhà ra, Quỹ hỗ trợ thiên tai miền Trung là tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận, được thành lập năm 2009 và hoạt động với mục đích tài trợ cho đồng bào các tỉnh từ Thanh Hóa đến Bình Thuận nhằm phòng tránh, khắc phục hậu quả lũ lụt, thiên tai. Quỹ đã có những hoạt động tích cực để phòng chống thiên tai và xây dựng nhà cộng đồng tránh lũ, tuy nhiên vấn đề về hỗ trợ khôi phục sản xuất dường như chưa được Quỹ quan tâm nhiều, do đó đề nghị Quỹ có những biện pháp vận động, hỗ trợ khôi phục sản xuất trong dài hạn. Kiến nghị từ các địa phương cho rằng tỉnh cần có chính sách hỗ trợ bền vững hơn thông qua việc hỗ trợ phục hồi sinh kế cho các hộ dân. Nhóm nghiên cứu hoàn toàn chia sẻ với đề xuất này của địa phương và kiến nghị UBND tỉnh cân đối và tìm kiếm thêm các hỗ trợ ngân sách, bổ sung nguồn lực hỗ trợ các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ phục hồi sản xuất, thoát nghèo, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền sách của tỉnh cần điều chỉnh để bao phủ cả nhóm đối tượng là các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ. Sự điều chỉnh chính sách này vẫn hoàn toàn phù hợp với các quy định của trung ương, như Quyết định Việc UBND tỉnh chỉ hỗ trợ cho các hộ nông dân có quy mô tập trung trong khi phần lớn (trên 90%) là các hộ nông dân nhỏ không được hưởng hỗ trợ sẽ làm cho cộng đồng hiểu biện pháp này như là một dạng “bảo hộ cho các quyết sách” của UBND tỉnh, đó là tỉnh chỉ khuyến khích phát triển hộ quy mô tập trung. Do vậy, nhóm nghiên cứu kiến nghị UBND tỉnh cần có chiến lược bảo vệ và phát triển diện tích rừng phòng hộ thiết thực và hiệu quả; thực hiện tốt các chính sách của Chính phủ về việc giao đất, giao rừng cho nhân dân sản xuất, chăm sóc, bảo vệ và phát triển; kèm theo đó là vốn đầu tư cho cây giống và công sản cần trao quyền nhiều hơn nữa cho huyện trong việc chủ động huy động các nguồn lực từ bên ngoài để tìm cách khôi phục sản xuất sau lũ phù hợp với điều kiện của địa với Hà Tĩnh vì hạn chế về nguồn lực nên một số đối tượng bị thiệt hại, đó là các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, các hộ trồng cây ăn quả không thuộc diện hỗ trợ. Vì vậy, UBND tỉnh cần nghiên cứu biện pháp hỗ trợ cho các đối tượng hộ gia đình quy mô nhỏ được lồng ghép trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của từng điều tra của nhóm nghiên cứu tại 15 xã ở 2 huyện Vũ Quang và Hương Khê cho thấy nhu cầu cao của các hộ dân về hình thành và phát triển nghề phi nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp ở địa thức được rằng các hoạt động nông nghiệp chịu ảnh hưởng lớn và dễ bị rủi ro bởi thiên tai, đại diện chính quyền xã cũng như hầu hết các hộ dân đều thể hiện mong muốn chính quyền huyện hỗ trợ tạo thêm công ăn việc làm và định hướng chuyển dịch cơ cấu ngành nghề cho các hộ nông dân để giảm bớt khả năng rủi ro do thiên tai, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống, và phát triển bền vững hơn. Nhóm nghiên cứu chia sẻ với mong muốn của các hộ dân và kiến nghị UBND huyện nghiên cứu xây dựng mô hình sản xuất phi nông nghiệp phù hợp với đặc thù địa phương, tạo công ăn việc làm cho người dân, chẳng hạn như phát triển nghề thêu ren và mây tre đan. Tuy nhiên, Vũ Quang và Hương Khê là 2 huyện miền núi, còn nhiều quỹ đất vùng cao, do đó đại diện các xã của 2 huyện kiến nghị chính quyền nghiên cứu và có chính sách di dân ra khỏi vùng lũ, ưu tiên cho các hộ vùng ngập lụt sâu dài ngày, hộ ở vùng nguy hiểm ven sông, chân núi dễ sạt lở. Chính sách di dời hay hỗ trợ xây nhà và chuồng trại tránh lũ đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, UBND huyện có thể chủ động, đề nghị với UBND tỉnh tìm kiếm các hỗ trợ từ trung ương và các tổ chức nước cần thiết là huyện cần chủ động nghiên cứu xây dựng và kiến nghị thực hiện các biện pháp hỗ trợ cho người dân sản xuất quy mô nhỏ lẻ, chủ động xây dựng các nhu cầu hỗ trợ ưu tiên của mình để vận động cứu trợ thiết thực hơn, nhất là cần phân biệt cứu trợ khẩn cấp với cứu trợ phục hồi đời sống, sản này đã cho thấy hiệu quả khi mà có đến 38/134 cán bộ xã cho rằng hướng khắc phục khó khăn trong sản xuất là tự lực là chính và đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau ở cộng đồng. Do vậy, để nâng cao năng suất cây trồng và vật nuôi, góp phần giúp các hộ phục hồi và phát triển sản xuất, UBND xã có thể phối hợp với Hội Nông dân tỉnh tập huấn về khoa học kỹ thuật sản xuất nông nghiệp cho người dân. UBND xã là đơn vị thực thi trực tiếp chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai của nhà nước dưới sự chỉ đạo của UBND hết chính quyền cấp xã ở cả 2 huyện Vũ Quang và Hương Khê chưa thật sự năng động và chưa có những sáng kiến về hỗ trợ các hộ dân. Nhóm nghiên cứu kiến nghị UBND xã không nên lệ thuộc quá nhiều vào nguồn hỗ trợ từ mà cần có các sáng kiến hỗ trợ, sau đó chủ động tìm kiếm nguồn lực từ bên ngoài như của các tổ chức quốc tế hay các dự án. Ví dụ như Dự án “Nâng cao Hiệu quả Thị trường cho Người nghèo” do Ngân hàng Phát triển Châu Á và Bộ Phát triển Quốc tế Anh tài trợ có thể là một nguồn để UBND xã xin hỗ trợ nếu UBND xã có các sáng kiến phù định của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp giai đoạn 2011 – 2013 có hiệu lực từ ngày 1/7/2011 nhằm hỗ trợ cho người sản xuất nông nghiệp chủ động khắc phục và bù đắp thiệt hại tài chính do hậu quả của thiên tai, dịch bệnh gây ra, góp phần bảo đảm ổn định an sinh xã hội nông thôn, thúc đẩy sản xuất nông nay, khi gặp thiên tai, người dân thường được nhận hỗ trợ từ Chính phủ nên có nhiều trường hợp các hộ dân khai thêm thiệt hại để nhận thêm tiền hỗ cứu ‘Chính sách khắc phục hậu quả lũ lụt cho hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại Hà Tĩnh sau trận lũ kép 2010’ do Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) tiến hành thuộc khuôn khổ hoạt động của Dự án Cứu trợ Khẩn cấp và Phục hồi Sinh kế sau Lũ tại tỉnh Hà Tĩnh do tổ chức Oxfam tài trợ. Mục tiêu của nghiên cứu là nhằm rà soát các chính sách có liên quan đến hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai của nhà nước; đánh giá cơ hội tiếp cận các chính sách hỗ trợ của các đối tượng bị thiệt hại, trong đó chú trọng tới các hộ sản xuất chăn nuôi quy mô nhỏ; trên cơ sở đó đề xuất kiến nghị với nhà nước và các tổ chức trong và ngoài nước về cải thiện chính sách hỗ trợ, hướng tới các hộ sản xuất quy mô cứu này nhằm đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với hộ bị thiệt hại trên hai khía cạnh là (i) ứng cứu hỗ trợ dân sinh và (ii) khôi phục sản xuất. Các hoạt động ứng cứu trong bão và hỗ trợ dân sinh ở địa phương được thực hiện tốt, đảm bảo cho người dân không bị đói và rét. Căn cứ theo Quyết định của UBND tỉnh và hướng dẫn của UBND huyện Hương Khê và Vũ Quang thì hỗ trợ của nhà nước để khôi phục sản xuất hiện mới chỉ bao phủ các đối tượng là hộ sản xuất, chăn nuôi có quy mô tập trung. Có sự đồng thuận cao của các cán bộ địa phương là nguy cơ nghèo đói của các hộ sản xuất quy mô nhỏ là rất lớn nếu không nhận được sự hỗ trợ phục hồi sản xuất. Một số giống cây trồng quan trọng khác như lạc, các hộ cũng không nhận được hỗ trợ của nhà nước, mà mới chỉ được các tổ chức quốc tế hỗ trợ với một tỷ lệ nhỏ. Do hầu hết các hộ sản xuất trong huyện thuộc quy mô nhỏ lẻ, vì thế không nhận được hỗ trợ về con trạng này làm cản trở nỗ lực phục hồi của các hộ dân, thay vào đó các hộ có xu hướng tái nghèo để được hưởng vay ưu đãi của ngân hàng chính sách theo chương trình 135 và các hỗ trợ khác. Tuy nhiên, hiện chưa có chính sách hỗ trợ nào của nhà nước cho các hộ dân trong việc cải tạo đồng ruộng bị bồi hạn chế trong công tác hỗ trợ phục hồi sinh kế cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ lẻ có thể được lý giải bởi một số nguyên nhân như: (i) hạn chế về kinh phí hỗ trợ cũng như thời gian hoàn thành; (ii) điều kiện thiên nhiên sau lũ khắc nghiệt làm giảm năng suất cây trồng và hiệu quả chăn nuôi; (iii) những hạn chế trong cách thức điều hành từ trên xuống khiến chính quyền cấp dưới giảm động lực tìm kiếm các nguồn lực hỗ trợ. Đánh giá năng lực thực thi chính sách hỗ trợ ở địa phương, nhóm nghiên cứu cho rằng chính quyền địa phương các cấp đã thực hiện tốt quy trình tiếp nhận và phân phối hàng cứu trợ, theo đúng quy định của Trung ương, của UBND tỉnh và hướng dẫn của UBND phân phối các nguồn cứu trợ đến tay người dân được quy định cụ thể, chính quyền đã tổ chức các đoàn kiểm tra việc thực hiện ở cấp cơ sở. Từ những phân tích, đánh giá về tác động và hiệu quả thực thi các chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai ở hai huyện Vũ Quang và Hương Khê, nhóm nghiên cứu đề xuất các kiến nghị cho chính quyền từ trung ương đến cấp xã. Theo đó, chính quyền các cấp cần tiếp tục phát huy và thực thi các chính sách hỗ trợ tích cực; tranh thủ các hỗ trợ từ Trung ương, chủ động tìm kiếm các nguồn hỗ trợ thông qua vận động các tổ chức, cá nhân trong và ngoài với trung ương: chính sách của nhà nước cần tập trung nguồn lực hơn nữa cho khôi phục sản xuất cho người nông dân sau mưa lũ mang tính dài hạn, có thể vận động chính sách ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông với chính quyền cấp tỉnh: chính sách của tỉnh cần điều chỉnh để bao phủ cả nhóm đối tượng là các hộ sản xuất, chăn nuôi quy mô nhỏ. Sự điều chỉnh chính sách này vẫn hoàn toàn phù hợp với các quy định của trung ương, như Quyết định Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng đề xuất UBND tỉnh nên gắn quy hoạch giao thông với quy hoạch thuỷ lợi và quy hoạch phòng chống thiên tai nhằm giảm thiểu mức thiệt hại do thiên tai; huy động nhiều nguồn lực để xây dựng các công trình sống chung với lũ. - Đối với chính quyền cấp huyện: kiến nghị UBND huyện nghiên cứu xây dựng mô hình sản xuất phi nông nghiệp phù hợp với đặc thù địa phương, tạo công ăn việc làm cho người dân; chủ động, đề nghị với UBND tỉnh tìm kiếm các nguồn lực di dời dân vùng ngập lụt và xây nhà tránh lũ. - Đối với UBND xã: chính quyền xã cần nghiên cứu biện pháp thoát nghèo bền vững; nâng cao thu nhập phi nông nghiệp thông qua tìm hiểu các chương trình hỗ trợ phát triển nghề phi nông nghiệp; UBND xã chủ động phối hợp với UBND tìm kiếm các đối tác/doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm nông sản của địa phương nhằm giảm tối đa rủi ro do tư thương ép với tổ chức Oxfam: Oxfam cần tiếp tục hỗ trợ cho các vùng bị thiên tai đồng thời hỗ trợ những vùng thường xuyên bị thiên tai xây dựng cơ chế ứng phó hiệu quả; Oxfam nên nghiên cứu hỗ trợ cho nhóm đối tượng bị thiệt hại mà khả năng tiếp cận với các nguồn hỗ trợ khác đặc biệt từ nhà nước bị hạn chế; Oxfam nên nghiên cứu xây dựng và triển khai các mô hình thoát nghèo bền vững cho người nghèo Giả sử nếu không nhận được sự hỗ trợ thì điều kiện sống và phục hồi sản xuất của gia đình sẽ như thế nào Hộ gia đình đã nhận được các hình thức hỗ trợ nào sau đây và đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu của hộ. Đánh giá của gia đình về các chính sách khôi phục sau lũ đến thời điểm hiện tại (cho điểm theo thang điểm 5, tương ứng 1: không hiệu quả -> 5: rất hiệu quả Xin gia đình cho quyền cần có chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt cho những người/hộ gia đình bị thiệt hại như thế nào và thực hiện như thế nào là tốt nhất 1. Xin ông/bà cho biết UBND đã ban hành chính sách gì để khắc phục hậu quả lũ lụt 2010 (i) hỗ trợ dân sinh và phục vụ ứng cứu trong bão (ii) khôi phục sản ông bà cho biết các vấn đề liên quan đến việc vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả lũ lụt ở Xin ông/bà cho biết tại sao UBND tỉnh có chính sách hỗ trợ khắc phục lũ lụt chỉ cho các hộ sản xuất có quy mô tập trung (lợn nái trên 10 con, lợn thịt trên 100 con, gia cầm đẻ trứng trên 300 con, gia cầm thị trên 500 con, nuôi trồng thủy sản trên 02 ha) 6. Trong trường hợp hộ gia đình làm nhiều hoạt động (cả chăn nuôi, trồng trọt và nuôi trồng thủy sản ) nhưng đều có quy mô nhỏ không thuộc diện đền bù thì chính quyền có chính sách/biện pháp hỗ trợ gì? 7. Ông/bà có nghĩ là nếu không có biện pháp thỏa đáng hỗ trợ khắc phục cho các hộ sản xuất quy mô nhỏ sẽ dẫn đến việc họ rất khó khăn trong phục hồi sản xuất? Xin ông/bà cho biết quy định về việc theo dõi các khoản chi tiêu của các chính quyền huyện/xã trong việc hỗ trợ khắc phục hậu quả lũ lụt như thế nào?