Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Thể loại: Bài văn mẫu
Lượt xem: 39,542Lượt tải: 6Số trang: 22

Mô tả tài liệu

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây,súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời !

Tóm tắt nội dung

Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng: Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây,súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời ! Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi. A - gợi ý chung - Nắm được hoàn cảnh ra đời bài thơ Tây Tiến và bản thân nhà thơ Quang Dũng. - Nội dung chính của đoạn thơ thể hiện nỗi nhớ về những ngày hành quân gian khổ giữa vùng núi non hiểm trở, hùng vĩ. - Tả núi đặc sắc, âm điệu phong phú luôn biến chuyển một cách linh hoạt. - Những sáng tạo về từ ngữ, hình ảnh thể hiện qua các cụm từ như “ nhớ chơi vơi”, “bỏ quên đời”, “súng ngửi trời” hoặc tính đa nghĩa của những câu thơ như “Mường Lát hoa về trong đêm hơi”. - Sự hoà hợp giữa những nét khoẻ khoắn, gân guốc với những nét miêu tả tinh vi, đằm dịu giàu chất nhạc và hoạ. B – Gợi ý cụ thể A) mở bài - Bài thơ là lòng bật trào của Quang Dũng khi nhớ về một đoàn quân, một miền đất, một đoạn đời nhà thơ - Đoạn đầu nói về thiên nhiên Tây Bắc cũng như cuộc hành quân của đoàn binh Tây Tiến. B)Thân bài - Thiên nhiên và con người hoà quyện chặt vào nhau. Nói thiên nhiên là để nói về các chiến sĩ và ngược lại. - Hai câu đầu xác định tâm thế sáng tạo của Quang Dũng. Ba chữ “nhớ chơi vơi” dùng rất sáng tạo. - Hai câu tiếp theo khái quát được hai đặc điểm nổi bật của thiên nhiên Tây Bắc là khắc nghiệt và thơ mộng, đồng thời bắt đầu đi vào miêu tả hành trình của người lính Tây Tiến. Câu “Mường Lát hoa về trong đêm hơi” rất gợi. - Cảnh núi non được nhìn bằng con mắt của kẻ vượt núi nên cái dốc được miên tả rất kĩ. Chiền cao của dốc được “đo” bằng hơi thở của người lính. Sự phối hợp thanh điệu trong đoạn thơ hết sức sinh động, có giá trị tạo hình rất cao. - Nói về sự hi sinh của người lính, âm điệu câu thơ trầm lắng và cũng xuống. Tác giả có ý thức nói tránh trực tiếp đến từ “chết”. - Vẽ lên cảnh oai linh của núi rừng, tác giả gián tiếp làm nổi rõ cái “ oai linh” của các chiến sĩ can trường, dũng cảm. - Đoạn thơ kết thúc bằng giọng điệu bồi hồi. Một kỉ niệm ngọt ngào về tình quân dân được nhắc tới: “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi” là câu cso thang bằng gây cảm giác chơi vơi tâm hồn thanh thản. C) Kết bài - Sự phối hợp giữa nét tả gân guốc với nét tả tinh tế mềm mại đưa lại cho người đọc những cảm xúc thẩm mĩ phong phú. Cảnh và người hiện lên đều lãng mạn. - Đoạn thơ là đứa con của một tâm đã chín và cái tài hoa. C - Bài làm Quang Dũng đến với thơ bằng những âm điệu trầm buồn, lặng lẽ. Thơ ông luôn mang nỗi nhớ, tiếc nuối mêng mang về những kỉ niệm chìm khuất trong quá khứ. “Tây Tiến” là nỗi nhớ day dứt khôn nguôi của nhà thơ, nỗi nhớ cần phải được giãi bày tâm sự: Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Dường như con sông Mã là hình ảnh đầu tiên để nhà thơ nhớ về Tây Tiến. Con sông cuồn cuộn chảy giữa những tháng ngày vất vả gian nan của người lính. Nỗi nhớ nhung làm nhà thơ phải thốt lên “TâyTiến ơi”! Quang Dũng luôn coi Tây Tiến là một hình tượng cụ thể có linh hồn, có cá tính và giờ đây Tây Tiến trở thành người bạn khác đã xa: Đó là con sông Mã! Nỗi nhớ bồng bềnh như một dải lụa mềm, vương vít trong tâm hồn tác giả khiến tâm hồn cứ lâng lâng. Nỗi nhớ “ chơi vơi” dội lên trên thinh không, âm vang mãi, lặng lẽ ngầm vào từng tế bào. Trong nỗi nhớ đoàn quân mệt mỏi hành quân trong đêm. Mỗi câu thơ lại nâng thêm một bậc cao hơn nữa. Câu thơ kế tiếp tạ ra sự hụt hẫng sự chênh lệch vòi vọi kéo thêm dốc núi lên tận trời cao: Ngàn thước lên cao,ngàn thước xuống Thế đứng của các chiến sĩ thật cheo leo. Khoảng cách giữa đỉnh dốc và mặt đất cách xa nhau hàng vạn dặm. Nhìn “ngàn thước xuống” tác giả mới giật mình nhận thấy mình đang ở chót vót ở “ ngàn thước lên cao”. Câu thơ hoàn toàn không đề cập đến con người nhưng chúng ta vẫn thấy rõ những bóng người mệt nhọc, vất vả tiến lên tận “cồn mây heo hút” bao quanh các anh là mọi hiểm nguy, đe doạ từ thiên nhiên. Các anh vẫn âm thầm tiến lên để rồi chợt vỡ oà niềm vui sướng, hạnh phúc trước cảnh làng quê êm đềm, tuyệt đẹp trải dài ra trước mắt: Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi Câu thơ êm ái, nhẹ nhàng,mềm mại như một làn gió mát làm khô đi những giọt mồ hôi mệt nhọc của các anh. Những thanh bằng trong câu thơ góp phần trải dài rộng ra trước mắt người chiến sĩ cảnh thôn xóm xanh tươi, thanh bình hoà lẫn trong làn mưa bụi bay, gợi lên trong lòng các anh nỗi nhớ da diết về quê nhà. Thế nhưng, có anh đã không bao giờ có thể nhìn thấy được cảnh làng quê hiền hoà ấy nữa: Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời. Nhà thơ gọi anh là “anh bạn”, tiếng gọi thân thương, trìu mến. Con đường hành quân dài dằng dặc những hiểm nguy đã làm các anh kiệt sức. Anh không bước nữa, gục lên súng mũ như đang trầm tư, mộng mơ về Hà nội, dáng nằm của anh thanh thảnh, nhẹ nhàng. Cái chết của anh cũng thật lặng lẽ. Dường như đã xác định “ chiến trường đi chẳng tiếc ngày xanh”, cái chết đối với các anh thật đơn giản : anh chỉ để quên lại cuộc đời nơi trần thế, còn mình thì bay thật cao, thật xa. Cái chết của anh thật cao đẹp. Nhà thơ nói về cái chết thật tự nhiên nhưng lòng ta xót xa đau lòng biết mấy. Vất vả như thế, các anh vẫn cố gắng theo đồng đội lên tận dốc cao để rồi vĩnh viễn nằm lại nơi đây. Trên con dốc cao thăm thẳm chốn rừng thiêng nước động này, ai sẽ còn nhớ đến anh. Các anh nằm lại bên kia thế giới mà vẫn khao khát hướng về quê nhà. Câu thơ nói về cái chết đưa ta chìm sâu vào cảm giác cô đơn, hoản loạn. Thêm vào đó, cảnh rừng sâu âm u không ngớt vang lên những tiếng động hãi hùng. Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người. Tiếng gầm ầm vang của thác, tiếng cọp hung dữ ẩn chưá bao hiểm nguy, đe doạ. Thiên nhiên kì bí như chực bóp nát đoàn quân mệt mỏi. Gian nan vất vả như thế, các anh vẫn có những giây phút tận hưởng niềm vui, niềm hạnh phúc đời thường. Đó là khi các anh dừng chân bên thôn cùng dân làng chia sẻ những ngày sinh hoạt giản dị bình thường. Đoạn thơ cuối mang đầy danh lam làm Tây Tiến trở nên đặc trưng hơn, trở thành duy nhất trong lịch sử văn học mọi thời đại. Có thể nói xuyên suốt bài thơ là nỗi nhớ da diết. Những ngày tháng vất vả, gian truân những hình ảnh hoang sơ huyền bí và cả những cái chết lặng lẽ nơi ấy đều trở thành kỉ niệm mà xa rồi, nó mới gợi lên nỗi nhớ “chơi vơi”. Yêu bài thơ, ta thêm yêu con người một thời, âm thầm làm nên lịch sử, những con người còn lại cô đơn trên vách đá cheo leo Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi. Hình ảnh đoàn quân bước đi trong màn sương dày đặc, lúc ẩn lúc hiện mang dáng vẻ của một xứ thần tiên huyền bí. “Đêm hơi” có lẽ là nhẹ nhõm lắm cùng với hương hoa bay ngan ngát làm cho không gian êm đềm dễ chịu đến kì lạ. Những chíên sĩ dường như đang hít căng lồng ngực cái không khí dễ chịu ấy.Từ “hơi” cũng với nỗi nhớ “ chơi vơi” mang lên âm điệu của lời kêu gọi tha thiết. Câu thơ kế tiếp dội lên sừng sững như một vách đá thẳng đứng Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Câu thơ mang toàn thanh trắc cứ cao vút mãi lên. Những thanh trắc ở lãnh vực cao thấp khác nhau tạo nên sự ghồ ghề, trúc trắc và không kém phần nguy hiểm của con dốc thăm thẳm. Thanh bằng ở từ láy đã bị chính bản thân từ láy đồng hoá, còn từ “lên” cũng gợi lên một độ cao toàn bọ câu thơ đang tiến lên chót vót trên cao. Heo hút cồn mây, súng ngửi trời. Quả là Quang Dũng thành công đến kì quái ở bài thơ Tây Tiến. Thể hành trong thơ vốn có từ xưa bên Trung Quốc và được truyền vào ta khá lâu. Tống biệt hành của Thâm Tâm và Hành phương Nam của Nguyễn Bính mặc dù rất hay nhưng hình như không khí của hai bài thơ trên vẫn còn óch ách tiếng sóng tiễn Kinh Kha, qua sông Dịch? Đến Tây Tiến của Quang Dũng, thể hành đã được Việt hoá, kháng chiến hoá, sông Mã hoá, Vệ quốc quân thơ gắt như sự va đập của đầu người vào núi đá trong một cuộc leo cao ngất trời, dốc cao dựng thần tình nhất là cái hồn của Tây Tiến thật chịu chơi, thật rộng lớn, hùng vĩ và ngang ngạnh, ngạo nghẽ và kiêu sa….” Tình quê hương đất nước trong ba bài thơ “ Bên kia sông Đuống “ ( Hoàng Cầm ) , “ Việt Bắc “ ( Tố Hữu ) và “ Đất nước “ ( Nguyễn Đình Thi ) Văn hào Êrenbua có nói : “ Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất , yêu cái cây trồng ở trước nhà , yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ sông , yêu vị thơm chua chát của trái lê mùa thu , hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh . Chiến tranh khiến cho mỗi công dân Xô Viết nhận ra vẻ thanh tú của chốn quê hương . Người vùng Bắc nghĩ đến những cánh rừng bên dòng sông Vina hay miền Xucônô thân cây mọc là là mặt nước , nghĩ đến những đêm tháng sáu sáng hồng và tiếng cô nàng gọi đùa người yêu . Người xứ Ucơren nhớ bóng thuỳ dương tư lự bên đường…” . Cuộc kháng chiến chống Pháp thần thành của dân tộc ta cũng đã khiến cho mỗi người Việt Nam càng thêm yêu thêm quý quê hương đất nước mình . Những công dân nhạy cảm nhất đã phản ánh tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta trong những bài thơ . Tiêu biểu cho những bài thơ đó là “Bên kia sông Đuống “ của Hoàng Cầm , “ Đất nước “ của Nguyễn Đình Thi và “ Việt Bắc “ của Tố Hữu . Nhà thơ Hoàng Cầm đi kháng chiến chống Pháp giữa núi rừng Việt Bắc, nhà thơ nhớ về quê hương Kinh Bắc bên kia sông Đuống đang còn trong bóng tối của giặc Pháp xâm lược: “Sông Đuống trôi đi Một dòng lấp lánh Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì Xanh xanh bãi mía bờ dâu Ngô khoai biêng biếc Đứng bên này sông sao nhớ tiếc Sao xót xa như rụng bàn tay” Nỗi nhớ thật tha thiết! Hình ảnh quê hương hiện lên trong thơ thật đẹp! Những cảm nhận riêng của thi sĩ gây ấn tượng sâu đậm cho người đọc . Cái dáng “ nghiêng nghiêng “ của dòng sông Đuống là của Hoàng Cầm . Nỗi “nhớ tiếc “ , “ xót xa “ trở thành nỗi đau của thân xác ( rụng bàn tay ) cảm động xiết bao! Bằng những cảm giác tinh tế , hình ảnh của quê hương trù phú , có truyền thống văn hoá hiện lên sinh động : “Bên kia sông Đuống Quê hương ta lúa nếp thơm nồng Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp “ Nhưng rồi giặc Pháp tàn bạo đã chà đạp lên quê hương thân yêu của nhà thơ : “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn Những giá trị văn hoá cổ truyền bị phá hoạt . Còn đâu cuộc sống yên vui , còn đâu những cô nàng “ môi cắn chỉ quết trầu “ , còn đâu những cô hàng xén răng đen “ cười như mùa thu toả nắng “ , thật đau xót khi : “Mẹ con đàn lợn âm dương Chia lìa đôi ngả Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã Bây giờ tan tác về đâu? “ Đúng như Êrenbua nói : “ Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất …” Một dòng sông Đuống lấp lánh , những bức tranh làng Hồ , những thiếu nữ quan họ…đã nói lên tình yêu quê hương tha thiết của thi sĩ và gợi đến tình yêu quê hương sâu thẳm của mỗi tâm hồn Việt Nam. Nguyễn Đình Thi lại cảm hứng về đất nước có tính chất tổng hợp . Tất nhiên đất nước rồi cũng được gợi lên bằng những hình ảnh , chi tiết cụ thể . Trường hợp này giống Trần Mai Ninh viết Tình sông núi khởi đầu bằng “Trăng nghiêng trên sông Trà Khúc …”. Nguyễn Đình Thi gợi lên hình ảnh của đất nước bằng niềm vui trước mùa thu kháng chiến với những sắc màu , âm thanh rộn rã : “Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới Trong biếc nói cười thiết tha” Giữa thời điểm nghiêm trọng của lịch sử , nhà thơ khẳng định tinh thần độc lập tự chủ của dân tộc , và bộc lộ niềm tự hào về đất nước : “Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa” Nếu Hoàng Cầm nồng nàn với những kỷ niệm thì Nguyễn Đình Thi suy tư và triết lí về đất nước , về không gian , về thời gian . Hoàng Cầm gợi lên hình ảnh con người của quê hương còn Nguyễn Đình Thi gợi lên con người của lịch sử . Cụ thể và khái quát , trừu tượng đều có sức mạnh : “Nước chúng ta, Nước những người chưa bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất Những buổi ngày xưa vọng nói về” Đoạn kết bài thơ “ Đất nước “ là cảm hứng anh hùng ca . Tác giả ngợi ca sức mạnh bão táp của một dân tộc vùng lên giành tự do độc lập . Chiến thắng Điện Biên Phủ như là một biểu tượng sức mạnh của dân tộc anh hùng và cũng là biểu tượng cho sức mạnh của tình yêu Tổ quốc : “Súng nổ rung trời giận dữ Người lên như nước vỡ bờ Nước Việt Nam , từ máu lửa Rũ bùn đứng dậy sáng loà .” Bài thơ “ Việt Bắc “ của Tố Hữu là bản anh hùng ca kháng chiến . Trong bản đại hợp xướng ấy có một dòng trữ tình ngọt ngào , thắm thiết diễn tả tình yêu quê hương đất nước sâu sắc và mới mẻ . Đó là tình yêu “ quê hương cách mạng dựng nên cộng hoà “ : “Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng. Mình về mình có nhớ không Nhìn cây nhớ núi , nhìn sông nhớ nguồn? “ Lời Việt Bắc gợi đến tình nghĩa sâu sắc từ những ngày gian khổ , chia ngọt sẻ bùi : “Mình về , có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối , mối thù nặng cai? Mình về , rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng , măng mai để già. Mình đi , có nhớ những nhà Hắt hiu lau xám , đậm đà lòng son “ Đáp lại lời Việt Bắc , người cán bộ kháng chiến cũng gợi lại những ân tình : “Nhớ gì như nhớ người yêu Trăng lên đầu núi , nắng chiều lưng nương” Người về nhớ cảnh và người Việt Bắc , nhớ lại những kỷ niệm của những ngày kháng chiến gian nan “ bát cơm sẻ nửa , chăn sui đắp cùng “ . Và hình ảnh sâu đậm nhất đối với người cán bộ cách mạng là hình ảnh người mẹ Việt Bắc : “Nhớ người mẹ nắng cháy lưng Địu con lên rẫy , bẻ từng bắp ngô. “ Thiên nhiên Việt Bắc bốn mùa xanh tươi rực rỡ cũng được người về gợi lên đầy sức quyến rũ : “Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng. Ngày xuân mơ nở trắng rừng Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang. Ve kêu rừng phách đổ vàng Nhớ cô em gái hái măng một mình Rừng thu trăng rọi hoà bình Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung” Từ âm điệu trữ tình ngọt ngào thắm thiết , nhiều đoạn vang lên âm hưởng anh hùng ca . Tác giả tự hào về những chiến thắng oai hùng của dân tộc như Phủ Thông , Đèo Giàng , Sông Lô , Tây Bắc , Điện Biên Phủ . Ngợi ca những chiến thắng vẻ vang của dân tộc cũng chính là nhà thơ thể hiện ở đỉnh cao tinh thần yêu quê hương đất nước : “Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất nung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan. Dân công đỏ đuốc từng đoàn Bước chân nát đa , muôn tàn lửa bay. Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.” Mượn màu sắc của tình yêu , bằng hình thức hát đối đáp dân tộc , nhà thơ Tố Hữu đã diễn tả sâu sắc và phong phú tình yêu quê hương đất nước và niềm tự hào về đất nước trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ vĩ đại . Cuộc kháng chiến chống Pháp đã khiến cho mỗi người Việt Nam thêm yêu thương gắn bó với quê hương đất nước thân yêu của mình . Các nhà thơ đã khéo léo trưng bày những của quý cất giấu kín đáo trong rương trong hòm đó của nhân dân . Mỗi bài mỗi vẻ , ba bài thơ : “ Bên kia sông Đuống “ của Hoàng Cầm , “ Đất nước “ của Nguyễn Đình Thi , “ Việt Bắc “ của Tố Hữu đã diễn tả sâu sắc tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta . Cùng ca ngợi một dòng tình cảm lớn và cao quý của dân tộc nhưng mỗi bài thơ có nét riêng độc đáo . Bài thơ “ Bên kia sông Đuống “ diễn tả tình yêu cụ thể về một miền quê trù phú và một mảnh đất văn hoá lâu đời . Bài thơ “ Đất nước“ diễn tả khái quát và triết lí về tình yêu đất nước . Bài thơ “ Việt Bắc “ diễn tả tình cảm mới mẻ , tình yêu quê hương cách mạng . “ Dònh suối đổ vào sông, con sông Volga đi ra bể . Lòng yêu nhà , yêu làng xóm , yêu miền quê trở nên tình yêu tổ quốc “ (Êrenbua) . Mỗi bài thơ của Hoàng Cầm , của Nguyễn Đình Thi , của Tố Hữu như những dòng suối trong trẻo mát lành đã đổ vào dòng sông của tình yêu quê hương và góp phần làm nên biển lớn của tình yêu Tổ quốc . may”. Từ “xao xác gợi âm thanh của những chiếc lá vàng lăn trên phố dài Hà Nội, tiếng thu của phố phường”. “Làm thơ là cân từng một phần nghìn quặng chữ” ( ). Nguyễn Đình Thi cũng đã cân nhắc từ ngữ theo tinh thần như thế. “Hơi may” chứ không phải “heo may”, nghĩa là còn nhẹ hơn gió heo may. Tác giả đã miêu tả được không khí rất đặc trưng của Hà Nội trong những ngày đầu thu với những nét tĩnh lặng, buồn và đẹp. Mùa thu gợi cho nhà thơ nhớ lại như in hình ảnh của những thanh niên Hà Nội ra đi kháng chiến. Trong lớp người ra đi chắc chắn có tác giả, hồi đó cũng còn rất trẻ: “Người ra đi đầu không ngoảnh lại Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy.” Những thanh niên Hà Nộ giã từ thủ đô hoa lệ lên đường đi kháng chiến chống Pháp, tư thế thật là dứt khoát: “đầu không ngoảnh lại”. Tư thếdvaf dáng vẻ đó không nói lên sự hờ hững mà thể hiện sự xúc động trong lòng. Người thanh niên Hà Nội ra đi kháng chiến hồi đó, tinh thần gần với người hiệp sĩ. Nhiều nhà thơ cũng đã miêu tả những chàng thanh niên rời Hà Nội đi kháng chiến với tinh thần nghĩa hiệp như vậy “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh” (Quang Dũng ) “Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng Hồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắm” (Chính Hữu) Những chàng trai trong bài thơ “Đất nước” ra đi với tinh thần quyết tâm, không bịn rịn thê nhi, nhưng vẫn đầy lưu luyến với Hà Nội thân yêu. “Người ra đi đầu không ngoảnh lại” mà vẫn nghe được âm thanh của những chiếc lá rơi bên thềm nắng: “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy” Tiết tấu của câu hơi lạ. Nếu đọc theo tiết tấu “Sau lưng thềm / nắng lá rơi đầy” thì ý thơ hơi xô bồ. Lắng nghe nhà thơ Nguyễn Đình Thi đọc, ta nhận ra tiết tấu của câu thơ là: “Sau lưng thềm nắng / lá rơi đầy” “Thềm nắng” là hình ảnh, ánh sáng, màu sắc của ấn tượng. Tứ thơ thêm thi vị, hợp với hồn thu Hà Nội, cũng hợp với nỗi buồn man mác của buổi chia li. Câu thơ gợi nhớ những câu thơ ấn tượng trong phong trào thơ mới: “Vàng rơi, vàng rơi, thu mênh mông” (Bích Khê) “Những trâu bò thong thả cúi ăn mưa” (Anh Thơ) Câu thơ cũng gợi nhớ câu thơ ấn tượng trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: “ Ve kêu rừng phách đổ vàng” “Người ra đi đầu không ngoảnh lại” mà vẫn nhận biết lá rơi đầy “sau lưng thềm nắng” thì không thể nói hết được lòng yêu quê hương Hà Nội của “người ra đi” sâu thẳm dường nào! Nguyễn Đình Thi là nhà thơ có sức nỗ lực phấn đấu cho từng câu thơ, cho sự giàu có bên trong câu thơ. Ông coi thường sự liên kết bên ngoài giữa các câu thơ. Trên con đường nỗ lự phấn đấu ấy, nhà thơ đã để lại những câu thơ hay, những câu thơ dày dặn chất liệu cuộc sống, nặng trĩu tư tưởng và có sức lay động mạnh mẽ tâm hồn người đọc. Mấy câu thơ trong phần mở dầu bài thơ “Đất nước” là thành công mĩ mãn của Nguyễn Đình Thi